Mülakatta Asla Sorulmaması Gereken 10 Soru
İşe Alım · Mevzuat · KVKK
Mülakat, adayın işe uygunluğunu ölçmek içindir; özel hayatını sorgulamak için değil.
İyi niyetle sorulan bir soru bile ayrımcılık iddiasına, KVKK ihlaline ve işveren markanızın zarar görmesine yol açabilir. İşte en sık yapılan 10 hata ve yerine sorabilecekleriniz.
1
“Evli misiniz? Evlenmeyi düşünüyor musunuz?”
❌ Neden sorulmamalı? Medeni hal, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) Kanunu’na göre ayrımcılık yasağı kapsamındadır ve işle ilgisi yoktur.
✅ Bunun yerine: “Pozisyon zaman zaman şehir dışı seyahat gerektiriyor, bu sizin için uygun mu?”
2
“Çocuğunuz var mı? Çocuk planınız var mı? Hamile misiniz?”
❌ Neden sorulmamalı? 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesi, cinsiyet veya gebelik nedeniyle farklı işlem yapılmasını açıkça yasaklar. En riskli sorudur.
✅ Bunun yerine: “Çalışma saatlerimiz 08.30–18.00, bu saatlerde çalışmanıza engel bir durum var mı?”
3
“Kaç yaşındasınız? Hangi yıl mezun oldunuz?”
❌ Neden sorulmamalı? Yaş, 6701 sayılı Kanun’da sayılan ayrımcılık sebeplerindendir. Yalnızca yasal çalışma yaşı kontrolü gibi zorunlu durumlarda sorulabilir.
✅ Bunun yerine: “Bu alanda kaç yıllık deneyiminiz var?”
4
“Dininiz ya da mezhebiniz nedir? Oruç tutuyor musunuz?”
❌ Neden sorulmamalı? Din ve mezhep, KVKK’ya göre özel nitelikli kişisel veridir; İş Kanunu’nda da açıkça ayrımcılık sebebi olarak sayılır.
✅ Bunun yerine: Hiç sormayın. Vardiya uygunluğunu genel bir soruyla öğrenebilirsiniz.
5
“Hangi partiyi destekliyorsunuz? Siyasi görüşünüz nedir?”
❌ Neden sorulmamalı? Siyasi düşünce hem ayrımcılık yasağı kapsamındadır hem de özel nitelikli kişisel veridir. Mülakat masasında yeri yoktur.
✅ Bunun yerine: Hiç sormayın.
6
“Aslen nerelisiniz? Anadiliniz ne?”
❌ Neden sorulmamalı? Etnik köken ve dil ayrımcılık sebepleri arasındadır. İşin gerektirdiği yabancı dil yeterliliği ise elbette sorulabilir.
✅ Bunun yerine: “Bu pozisyon İngilizce yazışma gerektiriyor, seviyenizi nasıl değerlendirirsiniz?”
7
“Sendika üyesi misiniz? Üye olmayı düşünür müsünüz?”
❌ Neden sorulmamalı? 6356 sayılı Kanun’un 25. maddesine göre işe alım, sendikaya üye olma ya da olmama şartına bağlanamaz. Sendika üyeliği de özel nitelikli kişisel veridir.
✅ Bunun yerine: Hiç sormayın.
8
“Kronik bir hastalığınız ya da engeliniz var mı? İlaç kullanıyor musunuz?”
❌ Neden sorulmamalı? Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir. İşe uygunluk mülakatta değil, işe giriş sağlık muayenesinde işyeri hekimince değerlendirilir.
✅ Bunun yerine: “Pozisyonun temel görevlerini yerine getirmenize engel bir durum var mı?”
9
“Sabıka kaydınız var mı?”
❌ Neden sorulmamalı? Ceza mahkûmiyeti de özel nitelikli kişisel veridir. Adli sicil kaydı yalnızca mevzuatın ya da işin niteliğinin gerektirdiği durumlarda (ör. özel güvenlik, para taşıma) ve aday bilgilendirilerek istenmelidir.
✅ Bunun yerine: İlanda ve süreçte “Bu pozisyon için adli sicil kaydı istenmektedir” diye açıkça belirtin.
10
“Eşiniz ne iş yapıyor? Ev kira mı? Borcunuz var mı?”
❌ Neden sorulmamalı? Ailenin ve adayın ekonomik durumu işle ilgisizdir; ayrımcılık şüphesi doğurur ve gereksiz kişisel veri toplanması anlamına gelir.
✅ Bunun yerine: “Ücret beklentiniz nedir?”
💡 Altın kural
Sormadan önce kendinize şunu sorun: “Bu soru, adayın bu işi yapabilme yetkinliğini ölçüyor mu?” Cevap “hayır” ise, o soruyu sormayın.
📋 İK ekipleri için kontrol listesi
- Mülakat yapan yöneticilere yasaklı sorular hakkında kısa bir eğitim verin.
- Yapılandırılmış mülakat formu kullanın; tüm adaylara aynı, yetkinlik odaklı soruları sorun.
- Başvuru formlarınızı medeni hal, din, sağlık gibi gereksiz alanlar açısından gözden geçirin.
- Adaylara KVKK aydınlatma metnini mülakattan önce iletin.
İşe alım süreçlerinizi birlikte gözden geçirelim
Mülakat formları, aday değerlendirme ve KVKK uyumu için destek alın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda hukuki destek alınması önerilir.